Elektronik sigara akciğerlere ne yapar: bilimsel açıklama

Akciğerlerin hava solumak için evrimleşti; aerosol hâline getirilmiş propilen glikol, aromalar ve eser miktarda metal solumak için değil. Bu ahlaki bir yargı değil; araştırmaların ne gösterdiğine, hem sektörün küçümsemesinden hem de magazin paniğinden ayrı olarak bakmak için bir neden. Kısa hâli: Elektronik sigara kullanmak akciğerler için sigaradan çok daha az zararlıdır, zararsız değildir ve on yıllarca kullanmanın ne yaptığını henüz kimse bilmiyor.

Bu aerosol “sadece su buharı” değil

Elektronik sigara aerosolü; propilen glikol (PG), gliserin (VG), nikotin, aroma kimyasalları ve cihaza bağlı olarak ısıtma rezistansından gelen eser miktarda metal içeren ince damlacıklardan oluşan bir sistir. Su buharı değildir. NHS, vape kullanmanın sık görülen yan etkileri olarak öksürüğü, ağız ve boğaz kuruluğunu, ağız ve boğaz tahrişini ve nefes darlığını sayıyor.

Aerosol nereye gider

Vape aerosolü, akciğerlerin derinlerine ulaşabilecek kadar küçük, çok ince partiküllerden oluşur. Ne kadarının nereye çöktüğü cihaza, güce ve kişinin nasıl nefes çektiğine bağlıdır; yüksek güçlü cihazlar nefes başına çok daha fazla aerosol üretir. Sigara dumanıyla sık alıntılanan belirli çökme karşılaştırmalarını doğrulayamadık, bu yüzden tekrarlamıyoruz.

Aroma kimyasalları

Vape'lerde kullanılan aromalar yemek için onaylıdır; bu, onları solumak hakkında hiçbir şey söylemez.

Diasetil ve benzeri kimyasallar

Tereyağı aroması veren kimyasal olan diasetil, onu büyük miktarlarda soluyan fabrika işçilerinde ağır bir akciğer hastalığına (bronşiolitis obliterans, “popcorn akciğeri”) yol açtı. 51 aromalı elektronik sigara ürününü inceleyen bir Harvard çalışması, 47'sinde bu tür üç aroma kimyasalından en az birini, 39'unda ise diasetilin kendisini buldu. Vape kullananların soluduğu miktarlar o fabrika maruziyetlerinden çok daha düşük. Bunun ne anlama gelip ne anlama gelmediği için popcorn akciğeri ve elektronik sigara yazısına bak.

Sinamaldehit

Bir laboratuvar çalışmasında tarçın türü 39 dolum sıvısının 20'si, insan akciğer hücreleri için toksik düzeylerde sinamaldehit içeriyordu ve aerosol yüksek voltajda daha toksik hâle geldi.

Isınmanın yan ürünleri

Sıvının ısıtılması, içinde olmayan bileşikler oluşturur: aralarında formaldehit, asetaldehit ve akrolein var; güç arttıkça daha fazla. Formaldehit, Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı tarafından Grup 1 kanserojen olarak sınıflandırılıyor. Bir laboratuvar çalışması, elektronik sigara buharındaki toksik madde düzeylerinin sigara dumanındakinden 9 ila 450 kat daha düşük olduğunu buldu.

Propilen glikol ve gliserin

İkisi de nem çeker; vape kullanmanın ağzı ve boğazı kurutabilmesinin nedenlerinden biri bu. Uzun vadeli en yakın kanıt, sahne sisine maruz kalan tiyatro ve film ekiplerinden geliyor: Eğlence sektörü çalışanlarıyla yapılan bir çalışma, mineral yağ ve glikol sislerine birikimli maruziyetle bağlantılı hırıltı ve göğüste sıkışma, sise en yakın çalışanlarda ise daha düşük akciğer işlevi buldu. Sahne sisi vape değildir, ama dikkatli olmak için bir neden. Ayrıntılar için elektronik sigaranın yan etkileri yazısına bak.

Isıtma rezistanslarından gelen metaller

Environmental Health Perspectives dergisinde yayımlanan bir çalışma, gerçek kullanıcıların cihazlarını test etti ve aerosolde krom, nikel ve kurşun buldu; düzeyleri, sıvının rezistansa değmeden önceki halinden çok daha yüksekti; bazıları sağlığa dayalı sınırların üzerindeydi. Yazarlar, elektronik sigaraların toksik metallere maruziyet için olası bir kaynak olduğu sonucuna vardı.

EVALI: neydi, ne değildi

ABD'de 2019–2020'de görülen, elektronik sigara veya vape ürünü kullanımıyla ilişkili akciğer hasarı (EVALI) salgınında CDC, Şubat 2020'ye kadar 2.807 hastaneye yatış ya da ölüm vakası kaydetti; bunların 68'i doğrulanmış ölümdü. 51 hastanın akciğer sıvısını inceleyen bir çalışma, 48'inde (%94) E vitamini asetat buldu; verisi olanların %94'ünde de THC kullanımı vardı. E vitamini asetat, kaçak THC kartuşlarında kullanılan bir katkı maddesiydi.

Yani EVALI, yasal denetime tabi nikotinli vape'lerin hastalığı değildi. Ama solumak için güvenli olmayan bir şey bir vape'e girdiğinde neler olabileceğini gösterdi; yalnızca güvenilir satıcılardan almak için bir neden.

Belirtiler ve akciğer işlevi

Tablo, manşetlerin düşündürdüğünden daha karışık. ABD'deki PATH çalışmasında, geçmişteki sigara içme hesaba katıldığında yalnızca elektronik sigara kullanmak hırıltıyla ya da gece öksürüğüyle büyük ölçüde ilişkili değildi. Laboratuvar çalışmaları ise zararlar gösteriyor: Elektronik sigara buharı yoğuşması insan akciğerinin bağışıklık hücrelerine zarar verdi ve bakterileri yutma yeteneklerini bozdu. Vape kullananlarda akciğer işlevine dair çalışmalar karışık sonuçlar veriyor ve Birleşik Krallık'ın 2022 derlemesi 12 aydan uzun vape maruziyetine dair bulguları özetleyemedi.

İyileşme sorusu

Vape'i bıraktıktan sonra akciğerlerin iyileşmesini inceleyen uzun vadeli bir çalışma yok, bu yüzden sana bir zaman çizelgesi veremeyiz. Vape'ten önce sigara içtiysen sigaranın iyileşme zaman çizelgesi son sigarandan beri işliyor. Neyin bilinip neyin bilinmediği için vape'i bırakınca iyileşme zaman çizelgesi yazısına bak.

Yoğun ve uzun süreli vape kullanımının akciğerlerde kalıcı hasar bırakıp bırakmadığı, asıl bilinmeyen. Elektronik sigara 20 ya da 30 yıllık veri olacak kadar uzun süredir ortada değil ve bunu söylemek dürüstlüğün gereği.

Sıkça sorulan sorular

Elektronik sigara akciğerlere sigaradan daha mı zararlı?

Neredeyse kesinlikle hayır. Vape'ler katran ya da karbonmonoksit üretmez; Birleşik Krallık'ın 2022 derlemesi de vape kullananların akciğer hastalığıyla bağlantılı toksik maddelere maruziyetinin sigara içenlerinkinden çok daha düşük olduğunu buldu. Ama “sigaradan daha az zararlı” güvenli demek değildir ve uzun vadeli etkiler bilinmiyor. Ayrıntılar için elektronik sigara zararlı mı yazısına bak.

Elektronik sigara popcorn akciğerine yol açar mı?

Nikotinli vape kullanımının neden olduğu doğrulanmış bir bronşiolitis obliterans vakası bilmiyoruz; vape kullananların soluduğu diasetil türü kimyasalların miktarı da hastalığa yol açan fabrika maruziyetlerinin çok altında. Bu kimyasallar hâlâ birçok aromalı sıvıda bulunuyor, bu yüzden onlardan kaçınmak makul.

Vape'i bıraktıktan sonra akciğerlerin iyileşmesi ne kadar sürer?

Bunu kimse ölçmedi. Pek çok kişi bıraktıktan sonraki haftalar içinde daha az öksürük ve boğaz tahrişi fark eder. Daha önce sigara içtiysen sigaradan iyileşmen son sigarandan itibaren sayılır. Üç haftadan uzun süren her öksürük için aile hekimine git.

Elektronik sigara akciğer kanserine yol açar mı?

Yol açtığına dair henüz doğrudan bir kanıt yok ve kanserojenlere maruziyet sigaradakinden çok daha düşük. Ama aerosol bazı kanserojenleri düşük düzeylerde içeriyor, akciğer kanserinin gelişmesi on yıllar sürüyor ve NHS, elektronik sigaranın uzun vadeli riskleri bilecek kadar uzun süredir ortada olmadığını söylüyor.

Pasif vape aerosolü zararlı mı?

Dışarı verilen aerosol, pasif sigara dumanındakinden daha düşük düzeylerde nikotin ve ince partiküller içerir. Etrafta bulunanlar üzerindeki uzun vadeli etkisi iyi bilinmiyor. Çocukların yanında ya da başkalarıyla kapalı alanlarda vape kullanmamak akıllıca olur.

Sırada ne okumalı

• Popcorn akciğeri ve elektronik sigara: efsaneyi kanıttan ayırmak: Diasetil araştırmalarının aslında ne gösterdiği ve bugünkü likitlerin bu riski hâlâ taşıyıp taşımadığı.
• Elektronik sigara zararlı mı? Bilim ne diyor: Elektronik sigaranın sağlığa etkilerine, akciğer hasarının ötesinde kapsamlı bir bakış.
• Vape'i bırakınca iyileşme zaman çizelgesi: Bıraktıktan sonra vücudun hakkında kanıtların söyledikleri ve söylemedikleri.